تولید شده توسط مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی

نخستین کتابخانه تخصصی اصول فقه

 
٧٥ عنوان کتاب در ١٧٦ جلد از ٥١ نویسنده بزرگ با قابلیت‏هاى زير:

نمایش متون کتاب‏ها با خطوط مختلف

امکان علامت‏گذارى، نمایه‏زنى، رنگى کردن متون با ذکر عناوین و حاشیه‏نویسى بر متن‏ها

قابلیت دسترسى به متون دلخواه از طریق فهرست کتب، فهرست واژه‏ها و جستجوهاى متنوع در متون کتاب‏ها و فهرست آنها

پیوند بین شروح و تعلیقه‏ها با متن کتاب‏ها

ضمیمه شدن اصطلاحات اصولى به برنامه

امکان یادداشت بردارى از متن‏هاى دلخواه

قابلیت چاپ متون منتخب در همه قسمت‏هاى برنامه

شرح حال مؤلفان، شارحان و کتاب‏ها و نسخه‏شناسى آنها

راهنماى جامع براى استفاده بهینه از نرم‏افزار




یکى از شاخه‏هاى علوم دینى که موجب تحکیم و گسترش هر چه بیشتر شریعت الهى و فقاهت اسلامى را فراهم ساخته، «اصول فقه» است که در واقع، از درسهاى زنده و اساسى حوزه‏هاى علمیه به شمار مى‏رود؛ زیرا این علم به فهم و استنباط دقیق احکام شرعى کمک شایانى نموده و از پایه‏هاى اصلى و زیر بناى اساسى فقه اسلامى محسوب مى‏شود.

«کتابخانه اصول فقه» نخستین نرم‏افزار اصولى است که جهت سامان بخشیدن به امر تحقیق و پژوهش در زمینه مباحث اصولى به علاقه‏مندان ارائه گردیده است و شامل مهمترین منابع شیعه در مورد اصول فقه؛ یعنى در بردارنده 75 عنوان از اساسى‏ترین کتب اصولى در 176 مجلد از 51 نویسنده بزرگ مى‏باشد. قابلیتهاى کارآمد و امکانات چشمگیرى که در این لوح فشرده وجود دارد، موجب گشته تا پژوهشگران با استفاده از آثار برگزیده و گرانقدرى که در این خصوص نگاشته شده است، تحقیقات اصولى و فقهى خود را با عمق و وسعت بیشترى به انجام رسانند.


 
امکانات برنامه

نرم‏افزار «اصول فقه» داراى قابلیتهاى فراوانى است که کاربر را در دستیابى آسان به موضوعات و مطالب اصولى یارى مى‏رساند. این امکانات عبارتند از:
 
1 ـ نمایش متن

در این قسمت، فهرست کتابهاى موجود در برنامه به همراه متن کتاب انتخابى در اختیار کاربر قرار دارد. امکان انتخاب عنوان کتاب و جلد و صفحه آن از راههاى مختلف در بخش نمایش متن فراهم مى‏باشد، به گونه‏اى که پژوهشگر با گزینش شماره جلد دلخواه به ابتداى آن جلد از کتاب منتقل مى‏شود و با درج شماره صفحه مورد نظر، متن نمایش به ابتداى همان صفحه از جلد جارى انتقال مى‏یابد.

در ارائه متن کتابها هر سه قسمت متن، شرح و تعلیقه با رنگ مشخصى در برنامه آمده است. از طریق انتخاب کتاب، جلد، صفحه و فهرست درختى مى‏توان به تمامى متن کتاب و فصلهاى آن دسترسى پیدا کرد.

از قابلیتهاى مهم این برنامه، این است که همه پاورقیها در متن کتاب آورده شده و با علامت ویژه‏اى مشخص شده‏اند و ویژگى بارز آن این است که آخرین پاورقى‏اى که پژوهشگر مشاهده کرده، به صورت فعال باقى مى‏ماند. به منظور دستیابى به متون برنامه، سه محیط جداگانه؛ یعنى فهرست درختى کتابها، نام کتابها و نام مؤلفان طراحى شده است که دسترسى آسان کاربر را به مطالب مورد نظر فراهم مى‏سازد.
 
2 ـ شرح و متن

از قابلیتهایى که براى اوّلین بار در این نرم‏افزار گنجانده شده است، پیوند دادن میان شرح و متن است. از آن جایى که معمولاً در کتابهایى که داراى شرح مى‏باشند، تنها قسمتى از متن آورده شده است و کاربر براى دسترسى به متن کامل آن دچار مشکل مى‏شود، در این برنامه متن تمامى کتابها و شروح آنها در کارتابل جداگانه‏اى به نام «شرح و متن» فراهم آمده و میان آنها ارتباط برقرار شده است. علاوه بر شروح، پاورقیها نیز در متن کتاب آورده شده‏اند.
 
3 ـ جستجو

قابلیت جستجو در این برنامه در دو قسمت طراحى شده است:
الف) جستجو در متن

در این بخش، محقق مى‏تواند کلمه دلخواه خود را به دو شکل دقیق و غیر دقیق جستجو نماید. یکى دیگر از امکانات این قسمت توانایى کاربر در انجام انواع جستجوى ترکیبى عبارت یا تک واژه به صورت دقیق و غیر دقیق مى‏باشد. علاوه بر این، به خاطر تنوع و فزونى پیشوندها و پسوندها در کلماتى نظیر بالبراءة، فالبراءة، کالبراءة و... و نیز به جهت دشوارى جستجو در تمامى مشتقات یک ریشه، جستجوى پیشرفته «فهرست‏سازى» در برنامه گنجانده شده است تا بدین وسیله کاربر بتواند با به کاربردن کارکترهاى عمومى یا حروف نامتعین ( * و ؟ ) مشتقات یک ریشه یا پیشوند و پسوندهاى یک کلمه را به دست آورد و جستجو کند. در این قسمت، حالت ریشه‏اى بیشتر مورد نظر است و به همین خاطر، در حالت غیر دقیقِ «فهرست‏سازى» حروفى مانند ؤ، ئ و... به صورت همزه لحاظ شده‏اند، برخلاف قسمت فهرست‏سازى کلمات و جستجوى ترکیبى که حالت نوشتارى مورد نظر است.

به عنوان مثال، اگر کاربر بخواهد در «فهرست‏سازى» به دنبال کلمه «المؤمن» بگردد، ابتدا باید به این صورت بنویسد: «* امن » و سپس به امر جستجو مبادرت ورزد. در این حال، کلمه «المؤمن» را در فهرست دیده مى‏شود؛ چون ملک، ریشه کلمات است، ولى اگر بخواهد همین کلمه را در فهرست کلمات بیابد، باید بنویسد: «المؤمن»، که به سرعت کلمه «المؤمن» را در دسترس کاربر قرار مى‏دهد؛ زیرا ملک، حالت نوشتارى است. در حالت غیر دقیق در فهرست‏سازى، بین حروف کوچک و بزرگ و حروفى که در نوشتن چندین شکل براى آنها لحاظ شده تفاوتى نمى‏باشد، اما در حالت دقیق، مطابق نوشتار جستجو مى‏گردد.

ب) جستجو در فهرست

امکان جستجو در فهرست، همان قابلیتهاى جستجو در متن را داراست، با این تفاوت که در این قسمت پژوهشگر مى‏تواند در فهرست و عناوین بابها نیز به جستجو بپردازد؛ مثلاً چنانچه کاربر بخواهد بداند که در کدام یک از متون در باره برائت بحث شده است، نخست باید در قسمت «جستجو در فهرست»، بنویسد: «البراءة» و سپس آن را مورد کاوش قرار دهد. در این صورت، عنوانهایى که کلمه «البراءة» در آنها موجود باشد به مشاهده کاربر مى‏رسد. ضمن این که پژوهشگر مى‏تواند به متن همان بابها نیز دسترسى پیدا کند.

از قابلیتهاى دیگرى که در بخش جستجو وجود دارد، امکان محدود کردن دامنه جستجو به کتب یا جلدهاى خاصّى از یک کتاب مى‏باشد.

 
4 ـ اصطلاحات اصولى

براى آشنایى کاربران با اصطلاحات اصولى، کتاب «اصطلاحات الأصول»، تألیف آیة اللّه‏ شیخ على مشکینى در این برنامه به ترتیب الفبایى آورده شده است تا محقق بتواند به آسانى به اصطلاحات خاصّ علم اصول دست یابد و در مسیر پژوهش از آنها استفاده مطلوب را ببرد.
 
5 ـ امکانات پژوهشى

به وسیله گزینه «نشانه‏گذارى» کاربر مى‏تواند در جاهاى مختلف متن نشانه‏گذارى نماید تا در فرصتهاى بعدى با حرکت بر روى آنها دوباره آن مطالب را بررسى کند.

در قسمت «نمایه‏گذارى بر متن» مى‏توان در کتابهاى مختلف نمایه‏گذارى کرده و براى هر متنى عنوان خاصّى قرار داد تا در هنگام نیاز به تمامى متونى که داراى نمایه مى‏باشند دست یافت.

با استفاده از قابلیت «حاشیه‏نویسى» محقق مى‏تواند دیدگاههاى خود را در هر کجاى متن که خواست بنویسد و آنها را در کنار متن مشاهده کرده و در صورت لزوم به تمام حواشى دست یابد.

گزینه «رنگى کردن متن منتخب» این امکان را به کاربر مى‏دهد تا متنهاى گوناگونى را در کتابهاى مختلف به رنگ دلخواه خود درآورد و در مواقع نیاز به تمام آن متنها دسترسى پیدا نماید. چنانچه پژوهشگر در جایى از متن قرار گرفته و نمى‏داند که عنوان متن چیست، مى‏تواند با زدن کلید «تطبیق» به سرعت عنوان متن را بازیابى نموده و این گونه از قابلیت تطبیق متقابل متن با فهرست بهره‏مند گردد.
 
6 ـ کتاب‏شناسى

در قسمت «اطلاعات جانبى»، توضیحات مفیدى در باره کتابهاى موجود در برنامه و شرح حال مؤلفان آنها ارائه گریده است. همچنین، به منظور آشنایى با نسخه‏هاى عرضه شده در برنامه، اطلاعاتى در مورد نسخه‏شناسى هر یک از کتب در دسترس کاربر قرار دارد.
 
7 ـ سایر امکانات

«امکان چاپ» تمام متن کتاب و یا قسمتى از آن با اندازه‏هاى متفاوت در قسمتهاى مختلف این برنامه امکان‏پذیر است. کاربر با انتخاب گزینه «راهنما» در هر قسمت از برنامه که باشد، توضیحات مربوط به آن قسمت را مشاهده خواهد کرد. همچنین، مى‏تواند مطالبى را که به هنگام پژوهش انتخاب شده، به قسمت «یادداشت» انتقال داده و عملیاتهاى متفاوتى را همچون ذخیره‏سازى، کپى، چاپ و... روى آن به انجام رساند.

در بخش «امکانات جانبى» به منظور سهولت استفاده از برنامه، هفت نوع صفحه کلید رایج همانند نور، زرنگار، ویندوز عربى و... گنجانده شده است. ضمن این که امکان انتخاب هر یک از هفت نوع قلم نمایش در این قسمت وجود دارد. پژوهشگر مى‏تواند براى تعیین مسیر و ثبت پژوهشهاى خود و نیز امکان حذف نمایه‏ها، حاشیه‏ها، رنگ متنها و علامتهاى موجود در همه کتب از گزینه «تحقیقات» استفاده کند.

قابلیت «تغییر زبان برنامه به سه زبان فارسى، عربى و انگلیسى» در این لوح فشرده وجود دارد که موجب تغییر زبان در همه قسمتها به جز متن کتب برنامه مى‏شود.

 
ضمایم برنامه

ویرایشگر فارسى و لاتین نورنگار و برنامه مبدّل نور در قسمت ضمایم برنامه ارائه گردیده است.
 
محتواى برنامه

این لوح فشرده که مشتمل بر اساسى‏ترین منابع شیعه در زمینه اصول فقه است، شامل 75 عنوان از مهمترین کتابهاى اصولى در 176 جلد از 51 نویسنده معتبر مى‏باشد. عناوین کتب موجود در برنامه عبارتند از:
 
الف) متون اصول فقه

1ـ أجود التقریرات، 2 جلد، محمد حسین نائینى (1355 ـ 1276 ه . ق)
2ـ أصول الاستنباط فى أصول الفقه، 1 جلد، سید على نقى حیدرى (1403 ـ 1325 ه . ق)
3 ـ الأصول الأصلیة و القواعد الشریعة، 1 جلد، سید عبداللّه‏ شبّر (1242 ـ 1192 ه . ق)
4 ـ الأصول العامة للفقه المقارن، 1 جلد، سید محمد تقى حکیم (متولّد 1346 ه . ق)
5 ـ أصول الفقه، 2 جلد، محمد رضا مظفر (1384 ـ 1332 ه . ق)
6 ـ أصول المهذبة، 1 جلد، غلامحسین مجتهد تبریزى
7 ـ بحوث فى الأصول، 1 جلد، محمد حسین غروى (1361 ـ 1269 ه . ق)
8 ـ بحوث فى علم الأصول، 7 جلد، سید محمد باقر صدر (1400 ـ 1350 ه . ق)
9 ـ بدائع الأفکار، 1 جلد، میرزاى رشتى (1312 ـ 1234 ه . ق)
10ـ تحریرات فى الأصول، 6 جلد، سید مصطفى خمینى (1356 ـ 1309 ه . ق)
11ـ تمهید القواعد، 1 جلد، شهید ثانى (966 ـ 911 ه . ق)
12ـ تهذیب الأصول، 3 جلد، امام خمینى (1409 ـ 1320 ه . ق)
13ـ دراسات فى علم الأصول، 4 جلد، سید ابوالقاسم خویى (1413 ـ 1317 ه . ق)
14ـ درر الفوائد، 2 جلد، شیخ عبدالکریم حائرى (1355 ـ 1276 ه . ق)
15ـ دروس فى علم الأصول، 2 جلد، سید محمد باقر صدر (1400 ـ 1350 ه . ق)
16ـ الذریعة الى اصول الشریعة، 2 جلد، سید مرتضى علم الهدى (436 ـ 355 ه . ق)
17ـ الرسائل، 1 جلد، امام خمینى (1409 ـ 1320 ه . ق)
18ـ رسالة فى الاجتهاد و التقلید، 1 جلد، شیخ انصارى (1281 ـ 1214 ه . ق)
19ـ رسالة فى التسامح فى أدلة السّنن، 1 جلد، شیخ انصارى (1281 ـ 1214 ه . ق)
20ـ رسالة فى المشتق، 1 جلد، ابوالقاسم کلانتر (1292 ـ 1226 ه . ق)
21ـ رسالة فى المشتق، 1 جلد، شیخ انصارى (1281 ـ 1214 ه . ق)
22ـ رسالة فى المشتق، 1 جلد، میرزاى شیرازى (1312 ـ 1230 ه . ق)
23ـ روائع الأمالى، 1 جلد، ضیاء الدین عراقى (1361 ـ 1278 ه . ق)
24ـ العدة فى أصول الفقه، 2 جلد، شیخ طوسى (460 ـ 385 ه . ق)
25ـ غایة المسئول، 1 جلد، فاضل اردکانى (1305 ـ 1235 ه . ق)
26ـ فرائد الأصول، 2 جلد، شیخ انصارى (1281 ـ 1214 ه . ق)
27ـ الفصول الغرویة فى الأصول الفقهیة، 1 جلد، محمد حسین اصفهانى (متوفاى 1254 ه . ق)
28ـ فوائد الأصول، 1 جلد، محقق خراسانى (1329 ـ 1255 ه . ق)
29ـ فوائد الأصول، 4 جلد، محمد حسین نائینى (1355 ـ 1276 ه . ق)
30ـ الفوائد الحائریة، 1 جلد، وحید بهبهانى (1205 ـ 1117 ه . ق)
31ـ قاعدة لا ضرر، 1 جلد، ضیاء الدین عراقى (1361 ـ 1278 ه . ق)
32ـ القواعد و الفوائد، 2 جلد، شهید اوّل (786 ـ 743 ه . ق)
33ـ قوانین الأصول، 1 جلد، میرزاى قمى (1231 ـ 1150 ه . ق)
34ـ کفایة الأصول، 1 جلد، محقق خراسانى (1329 ـ 1255 ه . ق)
35ـ لمحات الأصول، 1 جلد، سید حسین بروجردى (1380 ـ 1294 ه . ق)
36ـ مباحث الأصول، 3 جلد، سید محمد باقر صدر (1400 ـ 1350 ه . ق)
37ـ مبادئ الوصول، 1 جلد، علاّمه حلى (726 ـ 648 ه . ق)
38ـ مجمع الأفکار، 5 جلد، میرزا هاشم آملى (1413 ـ 1326 ه . ق)
39ـ مجمع الفرائد، 1 جلد، على فریدة الإسلام کاشانى (1374 ـ 1349 ه . ق)
40ـ محاضرات فى الأصول، 5 جلد، سید ابوالقاسم خویى (1413 ـ 1317 ه . ق)
41ـ مختصر التذکرة بأصول الفقه، 1 جلد، شیخ مفید (413 ـ 336 ه . ق)
42ـ مصباح الأصول، 2 جلد، سید ابوالقاسم خویى (1413 ـ 1317 ه . ق)
43ـ مطارح الأنظار، 1 جلد، شیخ انصارى (1281 ـ 1214 ه . ق)
44ـ معارج الأصول، 1 جلد، محقق حلى (676 ـ 602 ه . ق)
45ـ المعالم الجدیدة، 1 جلد، سید محمدباقر صدر (1400 ـ 1350 ه . ق)
46ـ معالم الدین، 1 جلد، حسن بن زین الدین (متوفاى 1011 ه . ق)
47ـ مفاتیح الأصول، 1 جلد، سید محمد مجاهد (1242 ـ 1180 ه . ق)
48ـ مقالات الأصول، 2 جلد، ضياء الدين عراقى (1361 ـ 1278 ه . ق)
49ـ مناهج الوصول، 2 جلد، امام خمينى (1409 ـ 1320 ه . ق)
50 ـ منتقى الأصول، 7 جلد، محمد حسين روحانى (1418 ـ 1336 ه . ق)
51 ـ منتهى الأصول، 2 جلد، سيد حسن موسوى (1395 ـ 1316 ه . ق)
52 ـ نهاية الأصول، 1 جلد، سيد حسين بروجردى (1380 ـ 1292 ه . ق)
53 ـ نهاية الأفكار، 4 جلد، ضياء الدين عراقى (1341 ـ 1278 ه . ق)
54 ـ الهداية فى الأصول، 4 جلد، سيد ابوالقاسم خويى (1413 ـ 1317 ه . ق)
55 ـ الوافية فى الأصول، 1 جلد، فاضل تونى (متوفاى 1071 ه . ق)
56 ـ وقاية الأذهان، 1 جلد، محمدرضا نجفى (1362 ـ 1287 ه . ق)
 
ب) شروح اصول فقه

57 ـ افاضة العوائد تعليق على دررالفوائد، 2 جلد، آية اللّه‏ گلپايگانى( 1414 ـ 1316 ه . ق)
58 ـ انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية، 2 جلد، امام خمينى (1409 ـ 1320 ه . ق)
59 ـ أوثق الوسائل فى شرح الرسائل، 1 جلد، موسوى تبريزى (متوفاى 1305 ه . ق)
60 ـ بحر الفوائد فى شرح الفرائد، 1 جلد، ميرزا محمد حسن آشتيانى( 1319 ـ 1248 ه . ق)
61 ـ تقريرات الشيرازى، 4 جلد، ميرزاى شيرازى (1312 ـ 1230 ه . ق)
62 ـ حاشية على استصحاب القوانين، 1 جلد، شيخ انصارى (1281 ـ 1214 ه . ق)
63 ـ حاشية السلطان على معالم الدين، 1 جلد، سلطان العلماء ( 1064 ـ 1001 ه . ق)
64 ـ حاشية الكفاية، 1 جلد، علامه طباطبايى (1402 ـ 1321 ه . ق)
65 ـ الحاشية على كفاية‏الأصول، 2 جلد، سيد حسين بروجردى (1380 ـ 1292 ه . ق)
66 ـ حاشية معالم الدين، 1 جلد، ملاصالح مازندرانى (متوفاى 1081 ه . ق)
67 ـ حقائق الأصول، 2 جلد، سيد محسن حكيم ( 1390 ـ 1306 ه . ق)
68 ـ حواشى المحقق المشكينى على الكفاية، 5 جلد، ابوالحسن مشكينى (1358 ـ 1305 ه . ق)
69 ـ دررالفوائد فى الحاشية على الفرائد (الجديدة و القديمة)، 1 جلد، محقق خراسانى (1329 ـ 1255 ه . ق)
70 ـ عناية الأصول، 6 جلد، سيد مرتضى فيروزآبادى (1410 ـ 1329 ه . ق)
71 ـ فوائد الرضوية، 2 جلد، آقا رضا همدانى (1322 ـ 1250 ه . ق)
72 ـ منتهى الدراية، 8 جلد، سيد محمد جعفر مروج (1420 ـ 1328 ه . ق)
73 ـ نهاية الدراية، 3 جلد، محمد حسين غروى (1361 ـ 1296 ه . ق)
74 ـ نهاية النهاية، 2 جلد، على ايروانى (1354 ـ 1301 ه . ق)
75 ـ هداية المسترشدين، 1 جلد، محمد تقى اصفهانى (1248 ـ 1185 ه . ق)
 
شماره ثبت كتابخانه ملى ايران : 1361، شماره شوراى عالى انفورماتيك : 100249