تولید شده توسط مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی

بزرگترین رازنامه ادبی و عرفانی

نمایش متن کامل مثنوی معنوی بهمراه صوت کامل با صدای آقایان حسین آهی و امیر نوری

پنج شرح مسبوط بر ابیات مثنوی (شرح محمد تقی جعفری، شرح بدیع الزمان فروزانفر، شرح ملا هادی سبزواری، شرح موسی نثری (کلاله خاور)، شرح سید جعفر شهیدی)

ارتباط آیات قرآن کریم با ابیات مثنوی معنوی و شروح

فهرست اعلام (اشخاص، اماکن، قبائل و فرق) مثنوی معنوی

کتابشناسی جامع و آرایه‌های بدیعی

مقدمه‌های اساتید برجسته ادبیات ایران(میرجلال‌الدین کزازی، کریم زمانی، حسین آهی)

امکان جستجو در متن و شرح‌ها (جستجوی ساده و پیشرفته)

اطلاعات جامعی از شخصیت مولانا وکتاب مثنوی معنوی

ارتباط ابیات مثنوی معنوی با بیش از 1000 حدیث از معصومین علیه‌السلام و گفتار بزرگان

امکان نمایش نستعلیق ابیات بهمراه صوت متن

امکان چاپ، ثبت علائم پژوهشی، یادداشت برداری از تمامی متون

یکى از شاهکارهاى بزرگ سخن فارسى که در ادب ایران زمین بلکه در ادب جهان همانندى براى آن نمى‏توان یافت، رازنامه بزرگ مولانا جلال الدین بلخى موسوم به مثنوى معنوى است که از جهت محتوا و کیفیت بر تمام مثنویهاى سروده شده، امتیازى خاص دارد. چنانکه هر گاه اصطلاح مثنوى به میان مى‏آید، مثنوى معنوىِ مولوى به ذهن تبادر مى‏کند.

نظر به جایگاه ویژه این اثر گرانبها در علوم اسلامى و حوزه معارف الهى و نیز استفاده روزافزون اجتماع انسانى از چنین مجموعه غنى و ارزشمندى، مؤسسه خدمات کامپیوترى نور وابسته به مرکز تحقیقات کامپیوترى علوم اسلامى بر آن شد تا نرم‏افزار چندرسانه‏اى حاضر را به پژوهشگران و علاقه‏مندان حوزه ادب و معنا تقدیم دارد. در این لوح فشرده، متن شش دفتر مثنوى معنوى با صوت کامل ابیات به همراه متن کامل قرآن کریم گنجانده شده و افزون بر این، پنج عنوان شرح جامع مثنوى طى 32 جلد در آن ارائه گردیده است که کاربر به کمک قابلیتهاى متنوع پژوهشى در برنامه مى‏تواند به تحقیق در این کتاب شریف بپردازد و به گونه‏اى مطلوب از لطایف ادبى و معارف معنوى آن بهره‏مند شود.

 

محتواى برنامه

1 ـ متن کامل قرآن کریم به همراه ترجمه فارسى


2 ـ مثنوى معنوى
در این برنامه، متن کامل مثنوى معنوى مولانا براساس نسخه آقاى مهدى آذر یزدى ارائه گردیده است.


3 ـ شروح
پنج شرح مبسوط در باره مثنوى معنوى در این نرم‏افزار گنجانده شده است که عبارتند از:
1) شرح محمدتقى جعفرى(ره)، 14 جلد
2) شرح بدیع‏الزمان فروزانفر(ره) بر دفتر اوّل، 3 جلد
3) شرح ملاهادى سبزوارى(ره)، 3 جلد
4) شرح استاد سید جعفر شهیدى بر دفتر دوم تا پنجم، 6 جلد (از مجلد 4 تا 9)
5) شرح موسى نثرى(ره)، 6 جلد

 

امکانات برنامه

این برنامه داراى قابلیتهاى کارآمد و مفیدى است که کاربران را در زمینه پژوهش در کتاب «مثنوى معنوى» و سامان‏بخشى امر تحقیق، به شکل مطلوبى یارى مى‏رساند. شرح هر یک از امکانات این لوح فشرده به قرار ذیل مى‏باشد:

 

1 ـ کتابخانه مثنوى معنوى

بخش «مثنوى معنوى» که اصلى‏ترین قسمت برنامه را به خود اختصاص داده، شامل کارتابل‏هاى گوناگونى است که قابلیتهاى مفیدى را در راستاى تحقیق در مثنوى ارائه نموده است.

 

1/1ـ نمایش

در این قسمت، متن مثنوى مولوى به همراه امکانات متعددى عرضه شده و دسترسى به هر یک از شش دفتر مثنوى براى پژوهشگران فراهم آمده است که مى‏توانند ابیات مثنوى را به صورت متنى، همراه با نشانى بیت و صفحه مربوطه مشاهده کنند.

گفتنى است که قابلیت پخش صوتِ ابیات مثنوى در قسمتهاى مختلف این لوح فشرده موجود است و دفتر اوّل و ششم با صداى آقاى حسین آهى، و از دفتر دوم تا پنجم با صداى آقاى امیر نورى خوانده شده است. ضمن این که ردیفها و قافیه‏هاى ابیات، هر کدام با رنگى متمایز از سایر کلمات نشان داده مى‏شود و همچنین کاربر به وسیله قابلیت نمایش نستعلیق، مى‏تواند به متن مثنوى به صورت خطّ نستعلیق دست یابد.

توانمندى دیگرى که در تمامى بخشهاى کتابخانه مثنوى وجود دارد، امکان پژوهش است که در آن عناوین «قرآن، اعلام و نصوص، شرح، جستجو و یا نمایش» به چشم مى‏خورد؛ با انتخاب هر عنوان، کلمه مزبور به آن بخش منتقل شده، قابلیت جستجو و تحقیق در مورد آن کلمه براى کاربر فراهم مى‏گردد؛ به عنوان مثال، چنانچه محقق بر روى کلمه‏اى از آیات موجود در مثنوى قابلیت پژوهش را فعال سازد، به آسانى به کارتابل «قرآن» و واژه قرآنى مورد نظر در آیه انتخابى منتقل شده، از ابیات مرتبط با آن نیز بهره‏مند خواهد شد.

 

2/1ـ جستجو

در کارتابل «جستجو» امکانات متنوعى جهت جستجوى الفاظ و عبارات مثنوى به روشهاى مختلف در اختیار پژوهشگر قرار مى‏گیرد. چنانکه به وسیله قابلیت جستجو در متن، فهرستى از واژه‏هاى موجود در مثنوى ارائه مى‏شود و به کمک امکان جستجو در فهرست، فهرست کلمات عناوین بابها و فصلهاى کتاب عرضه مى‏شود که در هر دو صورت، در مقابل هر کلمه، تعداد تکرار آن را نیز مى‏توان مشاهده کرد. ضمن این که در این برنامه عملگرهاى منطقى جهت انجام جستجوهاى متنوّع ترکیبى در نظر گرفته شده است که در ساماندهى امر تحقیق بسیار مفید مى‏باشد.

یکى از قابلیتهاى مهمّ بخش جستجو، ویژگى الگوسازى است که با بهره‏گیرى از خطّ ورود مى‏توان فهرست واژه‏هایى را که داراى حروف مشخصى هستند، فراهم ساخت. مشاهده نشانى اجمالى و عنوان ابیات و نیز نمودار درختى مرتبط با عنوان پژوهشى و دستیابى به متن مربوط به کلمه یا عبارت مورد جستجو، از قابلیتهاى دیگر بخش جستجوست.

 

دامنه

این ویژگى، دو گزینه: دامنه عنوانى و دامنه ردیف و قافیه‏اى را در اختیار محقق قرار مى‏دهد. امکان دامنه عنوانى، کاربر را قادر مى‏سازد که دامنه جستجو را براساس شش دفتر مثنوى محدود نماید تا از امکاناتى نظیر: هم‏سطح کردن و درختى کردن فهرستها، باز و بسته کردن کلّ فهرست جارى و نیز فهرستهاى هم‏سطح در راستاى دستیابى آسانتر به مجموعه عناوین هر دفتر بهره‏مند گردد. پس از ورود به دامنه ردیف و قافیه، مى‏توان فهرست جستجو را طبق ردیف و قافیه اشعار محدود ساخت و پس از تنظیم، بین آنها ترکیب عطفى یا فصلى برقرار کرد تا فهرست جستجو براساس دامنه جدید بازسازى شود.

 

3/1ـ شرح

در این بخش از برنامه، متن مثنوى معنوى به همراه پنج شرح مفصل در مورد این منظومه ادبى و عرفانى عرضه شده است که با انتخاب هر یک از ابیات، شرح مربوط به آن، در قسمت شرح به نمایش در مى‏آید.

ویژگى پرش به شرح، از امکانات دیگر این بخش است که متن جارى شرح نمایشى را به همراه امکانات آن در اختیار کاربر قرار مى‏دهد. همچنین، با استفاده از امکان «شرح بعدى» مى‏توان به ابیاتى از مثنوى که در چند قسمت از یک شرح مورد بررسى قرار گرفته است، دست یافت.

 

4/1ـ اَعلام و نصوص

بخش «اَعلام و نصوص»، داراى دو قسمت مجزّاست: در قسمت «اَعلام»، فهرستهایى از نام اشخاص و امکنِ به کار رفته در اشعار مولوى عرضه شده است و در قسمت «نصوص»، جملاتى از کلام بزرگان که در مثنوى مورد استفاده قرار گرفته، فهرست شده‏اند و محقق مى‏تواند شرح نصّ جارى و نیز ابیاتى از مثنوى را که به آن نص اشاره دارند، ملاحظه نماید. افزون بر این، کاربر مى‏تواند هر دو فهرستِ اَعلام و نصوص را با یکدیگر ترکیب نموده، مورد جستجو قرار دهد.

 

5/1ـ قرآن

متن کامل قرآن کریم همراه با ترجمه فارسى در این بخش ارائه گردیده و پژوهشگر مى‏تواند به تمامى آیات قرآن و یا آیاتى که در مثنوى مورد اشاره واقع شده‏اند، دسترسى داشته باشد. کاربر به وسیله امکان «سوره» مى‏تواند به فهرست 114 سوره قرآن دست یابد که پس از انتخاب سوره مورد نظر، ابیات مرتبط با آیات به همراه نشانى دفتر و شماره صفحه قابل مشاهده خواهد بود.

 

2 ـ کتابخانه شرحها

1/2ـ نمایش

در این قسمت، متن شروح موجود در برنامه ارائه شده است وبه کمک امکاناتى نظیر: انتخاب عنوان شرح مورد نظر، فهرست مجلدات و صفحه آنها مى‏توان متن دلخواه خویش را مطالعه نمود.

 

2/2ـ جستجو

امکان جستجو در متن و یا جستجو در عناوین، فصلها و ابوابِ شروح برنامه در این بخش وجود دارد. علاوه بر این، قابلیتهاى ویژه‏اى جهت فهرست‏سازى و انجام عملیات گوناگون پژوهشى در فهرستهاى ایجاد شده در این کارتابل عرضه شده است که به وسیله آن مى‏توان فهرستهاى پویا و متنوعى از کلمات به شکلهاى مختلف تهیه کرد و در متن کتب جستجو نمود و یا آنها را با یکدیگر ترکیب ساخت و پژوهشهاى مفیدى را به سامان رسانید.

ارائـه نشانى پاسخها به صورت اجمالى و نیز متن جوابهاى جستجو شده، از دیگر امکانات این بخش به شمار مى‏رود که با استفاده از جستجو در متن یک بند از متن کتاب، و به کمک جستجو در فهرست، نمودار درختى مربوط به عنوانِ مورد جستجو قابل دستیابى مى‏باشد.

 

3/2ـ قرآن

در این قسمت، متن آیات قرآن کریم همراه با امکان ترجمه فارسى هر آیه ارائه گردیده و کاربر مى‏تواند به کلّ آیات و یا آیه‏هایى که در کتب برنامه مورد اشاره واقع شده‏اند، دسترسى داشته باشد. از دیگر ویژگیهاى بخش «قرآن»، دسترسى به متن شرح مرتبط با آیه انتخابى است که به همراه نشانى شرح در اختیار کاربر قرار مى‏گیرد.

قابلیت «سوره» به منظور مشاهده فهرست سوره‏هاى قرآن، و نیز امکان «الگوسازى» جهت همراه ساختن مسیر تحقیق در آیات، در این بخش از برنامه ارائه شده است.

 

3 ـ کتاب‏شناسى

دستیابى به سه فهرست: کتاب، ناشر و مؤلف از مهمترین امکانات این قسمت به شمار مى‏رود. در این سه فهرست، عنوان صدها کتاب مرتبط با مولوى و مثنوى معنوى عرضه شده که براساس نام کتاب، ناشر و مؤلف تنظیم و ارائه گردیده است. گفتنى است که در این فهرستها پس از گزینش عنوان دلخواه، توضیحاتى نیز در مورد نسخه‏شناسى کتاب انتخابى قابل دستیابى مى‏باشد.

 

4 ـ آرایه‏هاى بدیعى

از دیگر امکانات راهگشاى این لوح فشرده، ارائـه فهرستى از آرایه‏هاى متنوع ادبى یا صنایع بدیعى است که کاربر پس از انتخاب هر یک، شرح مختصرى از آن را ملاحظه خواهد کرد.

 

5 ـ امکانات پژوهشى

به کمک گزینه علامت گذارى در متن مى‏توان جهت مراجعات بعدى در جاهاى مختلف علامت گذاشت و با استفاده از رنگى کردن متن، قابلیت رنگى کردن متن مورد نظر جهت چاپ و یا انتقال به قسمت یادداشت براى کاربر مهیا مى‏شود. نمایه بر متن از دیگر امکانات پژوهشى این برنامه است که پژوهشگر را قادر مى‏سازد براى هر متنى که مطالعه مى‏کند، نمایه و عنوان خاصّى قرار دهد. گنجاندن قابلیت «حاشیه‏نویسى» موجب شده که کاربران با دقت نظر در هر عبارت، ایده‏ها و نکته‏هاى دلخواه خویش را در قسمت حاشیه وارد کنند تا به هنگام نیاز به آنها مراجعه نمایند.

 

6ـ سایر امکانات

در قسمت مقدمه، سه پیشگفتار در باره مثنوى معنوى وجود دارد که به وسیله اساتید گرامى: «حسین آهى»، «کریم زمانى» و «میر جلال‏الدین کزازى» نوشته و خوانده شده است.

در بخش «درباره»، کاربر مى‏تواند به زندگى‏نامه مولانا جلال ‏الدین بلخى، که شامل مهمترین وقایع دوران حیات اوست، دست یابد و اطلاعات مفیدى در باره کتاب شریف مثنوى به دست آورد.

در بخش امکانات برنامه، قابلیت انتخاب هفت نوع قلم نمایش وجود دارد و براى سهولت استفاده از برنامه نیز هفت نوع صفحه کلید رایج: «نور، ایران سیستم، زرنگار، سایه، ویندوز عربى، ماشین تایپ ویندوز سینا» در این لوح فشرده گنجانده شده است. در بخش تحقیقات مى‏توان مسیرى را جهت ضبط تحقیقات شخصى خود مشخص نمود و از امکاناتى چون: حذف نمایه‏ها، حاشیه‏ها، رنگ متنها و علامت گذاری استفاده کرد.